Interview 3 gehouden: 05-03-2018

Gezinssituatie: moeder, vader, dochter; moeder is zwanger van een tweeling.

Verlies: miskraam

Ons kindje bleek een afwijking te hebben die heet Triploïdie syndroom.

Dit betekent dat van iedere chromosoom er 3 zijn in plaats van twee. Als je een kindje met Downsyndroom hebt dan heeft deze 1 chromosoom waar er 3 van zijn, maar als je van alle chromosomen 3 hebt dan heb je geen kans van leven.

We zijn via IUI zwanger geworden. Dit is Intra-Uteriene-Inseminatie, dan worden de opgewerkte zaadcellen in de baarmoeder (intra-uterien) ingebracht (inseminatie).

Ze legt verder uit dat als je IVF hebt worden de eitjes uit je lichaam gehaald en buiten de baarmoeder bevrucht en nu wordt het zaad bij de moeder ingebracht en men hoopt dat het dan vanzelf lukt. Het is niet zo zwaar als IVF vertelt ze, maar, het is het hele gedoe er omheen. Je moet steeds naar het ziekenhuis om je cyclus in de gaten houden.

Voorwoord de Heer Dr. W. Smeets

De heer Smeets stelt zich voor dat hij Hoofd is van de Dienst Geestelijke Verzorging & Pastoraat. Verder vertelt de heer Smeets dat ik bij hun gekomen ben vanwege dit onderzoek. Vervolgens legt hij uit dat we over veel dingen hebben gesproken o.a. bijvoorbeeld over de interviews. Het leek hem leuk om eens te horen met het oog op de analyse, maar ook te zien hoe ik het interview afneem. Nu deed de gelegenheid zich voor dat het bij mevrouw Zwaluw thuis was. Aangezien dhr. Smeets bekend is met Heesch en Yvonne niet, vond hij goede aanleiding was om mee te komen. Verder zegt hij dat als iets besproken moet worden waar hij niet bij kan zijn, dat ze dat gerust kan aangeven. Verder zal de heer Smeets niet veel zeggen en mij het interview af laten nemen.

1. Zoudt u mij kunnen vertellen over het verlies dat u geleden hebt?

In oktober 2013 kwamen we erachter dat er helemaal iets niet goed was met ons kindje. Ons kindje bleek een afwijking te hebben die heet Triploïdie.

Dit betekent dat van iedere chromosoom er 3 zijn in plaats van 2. Als je een kindje met Downsyndroom hebt dan heeft deze 1 chromosoom waar er 3 van zijn, maar als je van alle chromosomen 3 hebt dan heb je geen kans van leven.

Dit is in het kort wat ons is overkomen.

2. Wat is er gebeurd?

In Uden is dit ontdekt, in deze regio moet je voor een echo naar Uden toe. Als er iets niet goed is sturen ze je door naar Nijmegen.

We konden daar gelukkig meteen terecht en dat vond ik heel erg fijn. Het was op een vrijdag. Een buurvrouw bij ons in de straat werkt op het Radboudumc. De diagnose was gesteld, het was ons meteen duidelijk dat het klaar was. We hebben gesproken met een gynaecoloog en hij heeft ons uitgelegd dat we nog tijd kregen om te beslissen en dat over 1 week als we weer terugkwamen op het Radboudumc dat we dan een gesprek zouden krijgen met maatschappelijk werk. Tijdens dit bezoek bij de gynaecoloog zijn gelijk alle zakelijke ^5*dingen afgehandeld. Dat wil zeggen bloedprikken en een punctie doen. Deze punctie was om er zeker van te zijn dat het zou gaan om een Triploïdie syndroom en niet om een andere afwijking die eventueel voor een volgende zwangerschap gevolgen zou kunnen hebben.

Toen we de week daarna moesten komen bij de gynaecoloog voor alle uitslagen hadden we ook een gesprek met maatschappelijk werk en een klinisch geneticus.

Maatschappelijk werk kon ons veel vertellen over wat er verder ging gebeuren. We hebben toen ook weer een gesprek gehad met de gynaecoloog over hoe de bevalling zou gaan plaatsvinden en wanneer we dit zouden gaan doen; want deze zou namelijk worden opgewekt. Een paar dagen later is ze geboren in het Radboudumc op 18 oktober 2013, we hebben haar een naam gegeven. Op die dag zou ook iemand van maatschappelijk werk erbij kunnen zijn, daar konden we om vragen, maar hadden wij geen behoefte aan. Die avond konden we ook gelukkig weer naar huis. Zes weken later hebben we een gesprek met maatschappelijk werk gehad en dat voelde goed. We konden ons verhaal kwijt aan iemand die er verder van af staat en dat vond ik fijn.

Tussendoor ben ik nog gebeld door de verpleegkundige van de afdeling over hoe ik de bevalling had gevonden. Ik vond dit heel goed dat dit gebeurde.

De bevalling is ingeleid in het ziekenhuis en gedaan door een gynaecoloog en verpleging was er ook bij. Na de bevalling moest ik naar de OK omdat de placenta niet helemaal naar buiten kwam. Ik werd toen naar de OK gereden en onderweg werd ik gefeliciteerd^6* met de bevalling. Kennelijk was er sprake van een miscommunicatie. Op dat moment had ik er niet zo’n last van, maar later dacht ik er rijden zoveel mensen in en uit de OK men kan dit ook niet weten. Dit werd even later naar ons teruggekoppeld door een verpleegkundige van de afdeling.

3. Heeft u begeleiding gehad, tijdens die periode?

Het gaat hier over de periode dat U wist dat uw kindje het niet ging redden tot de bevalling.

Neen, wij hadden daar ook echt geen behoefte aan. Ik merkte dat we heel erg samen dit konden doen gelukkig. Ook met ouders die willen helpen. Je merkt toch dat je dingen zelf moet regelen en op een rijtje zetten. We hadden genoeg aan ons zelf en we konden er samen heel goed over praten en dat was goed zo. Deze dagen hadden we nodig om alles tot ons door te laten dringen en er voor elkaar te zijn. Als we vragen hadden dan wisten we waar en bij wie we terecht konden.

4. Heeft u begeleiding gehad na die periode?

Een aantal maanden later dat was in december, hebben we een gesprek gehad met de gynaecoloog en dat ging over hoe het nu ging. En als ik nog een keer zwanger wilde worden wat dat voor een consequenties zou hebben, maar in ons geval was dat niet zo want uit het onderzoek was naar voren gekomen dat we vette pech hebben gehad. Dat was wel fijn om te horen en dat je daar ook verder geen rekening mee hoefde te houden.

We hadden een heel traject achter ons liggen om zwanger te worden. Daardoor wisten we dat het niet vanzelf ging, zwanger worden. Zij was ons eerste kindje. En ze was echt een wonder, dan ben je eindelijk zwanger en dan gaat het mis. Dan denk je “oh ja..”. Hiervoor hadden we ook nog een miskraam gehad en dan nu dit. Toen kregen we dat gesprek met de gynaecoloog waaruit bleek dat de kans op herhaling nihil was, zie ook vraag^7*.

Toen dachten we dat we het nog een keer wilde proberen om te kijken of het ons toch gegeven is. Die periode hierna vond ik erg zwaar. Je ging weer die molen in: toevoeging van extra hormonen, vele bezoeken aan het ziekenhuis, de ene keer gaat het goed de andere keer niet en dan wordt de poging afgebroken. Dat vond ik heel zwaar: je bent je kindje kwijt en je moet zo veel moeite doen om te kijken of het misschien nog een keer lukt.

Ik vraag haar om verduidelijking. U heeft het over hormonen, heeft U, IVF gedaan?

Ze vertelt dat ze van zichzelf een goede cyclus heeft en de combinatie met haar man niet zo goed ging. We zijn via IUI zwanger geworden. Dit is Intra-Uteriene-Inseminatie, dan worden de opgewerkte zaadcellen in de baarmoeder (intra-uterien) ingebracht (inseminatie).

Ze legt verder uit dat als je IVF hebt worden de eitjes uit je lichaam gehaald en buiten de baarmoeder bevrucht en nu wordt het zaad bij de moeder ingebracht en men hoopt dat het dan vanzelf lukt. Het is niet zo zwaar als IVF vertelt ze, maar, het is het hele gedoe er omheen. Je moet steeds naar het ziekenhuis om je cyclus in de gaten houden. Ze gaan je eicel volgen om te kijken of deze goed groeit, maar mag ook weer niet te veel groeien. Dan kijken ze wanneer het goede moment is om de inseminatie te doen. En dan is het weer wachten of het lukt. Mijn man hoefde niet steeds mee naar het ziekenhuis, maar die ene keer dus wel. Je moet soms in twee weken tijd wel 6 keer naar het ziekenhuis en dat is niet alleen moeilijk te regelen, maar ook zwaar. Achteraf denk je dat hebben we dan ook weer gehad, maar op het moment zelf is het best pittig.

De begeleiding na de periode was op een gegeven moment klaar. Ze hadden verder geen behoefte meer aan begeleiding.

Wat ze wel heeft gedaan is toen ze het traject in ging voor een nieuwe zwangerschap, heeft ze hulp gezocht bij een psycholoog; omdat ze heel zwaar vond om te bedenken dat er een kans zou zijn dat het nog een keer goed zou komen. Op een gegeven moment kom je in een negatieve spiraal van het gaat steeds mis en het is niet weggelegd voor ons. Terwijl dit niet reëel is. Ik heb dit met de psycholoog besproken en ook gekeken hoe we deze negatieve gedachten konden omzetten zodat je niet in die negativiteit blijft hangen, maar dat je daar toch doorheen komt en een volgende periode van zwanger worden weer aan kunt. Dit heeft voor mij goed gewerkt. Mijn man had dit niet nodig. Hij is zelf huisarts en vond dat dit soort dingen gebeuren en erbij horen. Dit was nu klaar en dat we weer opnieuw begonnen. We konden er prima samen over praten maar op een gegeven moment blijf je een beetje in hetzelfde gesprek en kom je niet verder. Als je dan met iemand anders spreekt die je tools geeft zodat je niet blijft hangen in hetzelfde, dan kom je ook verder. En dat vond ik erg fijn.

^10* Ik ben 8 keer bij de psycholoog geweest en daarna was ik zwanger! Toen hebben we in oktober 2015 een gezonde dochter gekregen; door middel van het hele traject. Zo ook mijn huidige zwangerschap, maar nu ben ik zwanger van een tweeling. In het begin was ik moe en ziek, maar dit is nu gelukkig voorbij. In augustus ben ik uitgerekend.

Ik vind het heel belangrijk dat er meer aandacht zou moeten komen voor het volgende:

Als mensen zoals ik zo’n heel traject door moeten lopen om zwanger te worden en wiens zwangerschap afgebroken moet worden, is dit extra zwaar voor hen. Natuurlijk is het voor iedereen zwaar als een zwangerschap niet doorgaat, maar ik heb het gevoel dat voor mensen zoals ik er nog een extra schepje aan zwaarheid bovenop komt. Het voelt voor ons anders. Wellicht zou het benoemd moeten worden dat men weer een traject in gaat en dat het zwaar is, maar dat je jouw ervaring, die negatief is, daar ook in meeneemt. Toen ik een gesprek had met de maatschappelijk werkster vertelde ze mij dat dit gebeurd is en dat ik nu in een rouwproces zit. Dit is heel zwaar en je denkt bij jezelf hoe kom ik hier ooit overheen? Maar er komt een tijd dat je deze ervaring een plek hebt gegeven en dat je weer verder gaat. We weten niet hoe het verder gaat met deze ouders, of ze nog een kindje krijgen of dat het hierbij blijft. Dit is niet wat je eigenlijk wilt horen vertelt de respondent, maar je wilt eigenlijk succes horen! Natuurlijk moet je ook reëel zijn, bij sommige mensen is dit het en blijft het zo en moet je daarmee verder.

Ik vind het heel belangrijk dat dit benoemt, besproken en erkend wordt. Naar mijn idee wordt dit niet gedaan. Of dit nu door maatschappelijk werk of door een gynaecoloog nog meer aandacht aan moet worden besteed, weet ik niet; maar ik vind dit erg belangrijk dat dit benoemd en erkend wordt.

Een voorbeeld. Vrienden van mij hebben ook een kindje verloren later in de zwangerschap, dit was vreselijk. Zij zei wel dat ze drie maanden daarna weer zwanger was spontaan uit het niets. Dat had haar vriendin heel erg geholpen om verder te komen. Dit gevoel had de respondent ook heel erg als het nu maar weer lukt dan kunnen we weer verder en zitten we niet in die negativiteit van dat we weer naar het ziekenhuis moeten en het hele traject nog eens door moeten maken.

Ik ben heel erg tevreden over de begeleiding en de gesprekken, maar wat ik zojuist verteld heb zou zeker een punt van aandacht moeten zijn, vind ik. Zonder andere ouders te kort te doen. -> aandachtspunt! 6*

Opname 4

Ik vraag haar of ze nog meer toe te voegen heeft aan de vraag of ze begeleiding heeft gehad gedurende deze periode?

Ze was er heel tevreden over de begeleiding alleen gaat alles wel snel. Echo wordt gemaakt, dan moet je nadenken over wat je wilt, dan heb je al die onderzoeken en een week later heb je een gesprek met maatschappelijk werk. Ik denk dat het voor ons, wij waren niet zwaar in paniek, maar meer zo van het is zo en daar gingen we mee naar huis. Als er toen iemand gekomen zou zijn die met ons had willen praten, dan was dat te veel geweest. Ik denk als iemand in paniek zou zijn geweest dat de mogelijkheid van behoefte aan een gesprek voor begeleiding er wel zou zijn geweest. Iemand die samen met jou de stappen doorneemt van hoe rijdt U nu naar huis, tot hoe gaan we nu verder. Voor ons was het goed zo, een week later kwamen we terug voor o.a. het gesprek met maatschappelijk werk. Er werd gewoon heel goed benoemd wat je kan verwachten het idee dat je met iemand praat die snapt wat je door maakt is erg fijn. Ze stelde vragen zoals “wat heb je gedaan, hoe heb je gevoeld en waar hebben jullie over gesproken. Dat is logisch hebben jullie hier of daaraan gedacht, betrof ook hele praktische zaken wat je moet regelen”. Je komt in een wereld waar je het bestaan niet van wist. Maar ook wat je kon verwachten aan emoties en andere zaken. Het idee dat je niet zelf aan alles hoeft te denken, maar dat er iemand anders is die je als het ware bij de hand neemt en dit voor jou doet en hierin begeleidt. Het scheelt misschien wel dat we er samen goed over konden praten. De maatschappelijk werkster stelde ook vragen zoals bijvoorbeeld: “de zwangerschap zou worden afgebroken, hoe denk je dat dit gaat?” De respondent vertelt dat ze daar nooit bij stil hadden gestaan. “Hoe denk je dat je kindje eruit zal zien?” De respondent antwoordde haar toen “iet heel gaaf, maar met afwijkingen”. Waarop de maatschappelijk werkster haar vroeg of ze dit aan kan of dat ze hierin begeleiding nodig hadden? De respondent vertelt verder dat het belangrijk is dat je hierbij stil staat, wel luguber, maar belangrijk. Deze vragen neem je allemaal mee voor tijdens de bevalling, als de maatschappelijk werkster niets gezegd zou hebben, dan zou je heel erg schrikken.

Ik vraag de respondent hoe de bevalling is gegaan.

Ik moest een koffertje meenemen want het kon wel een paar dagen duren. Ik werd ingeleid en ik kreeg vrij snel weeën en gelukkig was ons kindje binnen en halve dag geboren.

Op 18 oktober 2013 is ons dochtertje geboren.

Ze zat nog in het vruchtvlies. De verpleegkundige die erbij was heeft toen samen met mijn vriend die huisarts van beroep is, ons dochtertje netjes gemaakt.

Toen is ze bij ons gelegd en zijn we alleen gelaten. We hebben heel veel foto’s genomen, dit was ons ook geadviseerd te doen zodat je iets hebt voor later. Uiteindelijk heb ik hiervan een boekje gemaakt, wat heel waardevol is om terug te kijken hoe het toen was.

^7* We hebben ons dochtertje mee naar huis genomen in een mandje. We hebben haar bij ons gehouden, vastgehouden en naar gekeken. De volgende dag hebben we haar samen naar het crematorium gebracht. We hadden ervoor gekozen dit zelf te doen en niet via het Radboudumc, maar dit met zijn tweeën te doen. We hebben de familie erbij betrokken, ze hebben haar ook gezien en afscheid genomen als ze dat wilden. We hebben zelf met z’n tweeën ons dochtertje naar het crematorium gebracht. Daar zijn we nog met z’n drieën samen geweest en hebben afscheid van haar genomen. Toen hebben we haar daar achtergelaten, wat ik verschrikkelijk heb gevonden. Je ziet hier enorm tegen op, maar als het eenmaal achter de rug is dan begint het eigenlijk pas, gelukkig is deze nare periode niet blijven hangen. In die periode heb ik maatschappelijk werk niet opgezocht, maar ik heb veel afleiding gezocht. Verschillende mensen gezien en gesproken. Gelukkig kreeg ik op mijn werk, ik sta voor de klas en ben lerares Nederlands in de onderbouw, de ruimte om alle tijd te nemen die ik voor mijzelf had. Ik had toen een teamleidster die van oorsprong verloskundige was en zij wist van hoe of wat en dat was voor mij heel erg fijn.

Na de crematie hebben we samen met de familie gezeten en gepraat. We hebben een urntje met foto op een speciaal ingericht plekje in de woonkamer staan. Zodat we dit ook voor onze dochter kunnen benoemen, want ons overleden dochtertje hoort bij de ons.

5 t/m 8 tussen vragen, eigen beleving, afscheid en dergelijke

5. Heeft u nog uitgezocht naar het waarom?

Opname 5.

Er is inderdaad onderzoek hierna gedaan, zie ook antwoord bij vraag^4*.

Ik vraag haar hoe ze de zwangerschap van hun dochter heeft ervaren, of ze dit niet heel spannend heeft gevonden?

Ze heeft het heel spannend gevonden; ook dat het nog veel zwaarder zou zijn, maar dat was niet zo. Ik had ook extra onderzoeken gekregen. De verloskundige hield goed rekening met wat je meegemaakt had in het verleden en benoemde bij ieder onderzoek ook of en waarom de echo er nu goed uitzag en dat vond ik heel erg prettig.

Maar je blijft ook zelfs nu ik zwanger ben van een tweeling de twijfel houden. Dit kan ook liggen aan mijzelf omdat ik graag de controle wil hebben over iets waar je absoluut geen controle over kan hebben, het gaat zoals het gaat. Je doet je best zo gezond mogelijk te leven, maar meer kan je niet doen. Je merkt dat het verleden toch altijd op de achtergrond blijft meespelen.

6. Zijn er bepaalde dingen gebeurd, gezegd of gedaan waarvan u nu zegt, dit had ik op een andere manier gewild?

Opname 5

Ik denk het niet, anders zou ik ook geen interview kunnen geven.

Wat toen ik uit de OK-kamer kwam tegen mij was gezegd, zie antwoord bij vraag 2 ^6*. Maar dat heb ik intussen al gerelativeerd. De opmerking is niet handig, maar goed.

En het benoemen van de zwaarte van een eerder verlies alvorens een nieuw traject in te gaan bij een volgende zwangerschap, zie hier voor antwoord bij vraag 4 ^6* .

Mijn man en ik konden samen goed praten en verwerken ik denk dat dit ons groot geluk is geweest, denk ik.

De begeleiding is stap voor stap gegaan en dat je niet alleen voelt, dat was heel belangrijk. En dat maakt ook dat we alles heel goed hebben kunnen verwerken.

Alles is echt heel zwaar geweest, maar niet door de begeleiding beter kon. Je moet het toch uiteindelijk zelf doen.

De begeleiding daar ben ik echt heel tevreden over, als je een vraag hebt kan je altijd bij iemand terecht.

7. Op wat voor een manier heeft u afscheid genomen?

Opname 5

Zie antwoord bij vraag 4^7*. Vraag 4 1^ste alinea.

Ik ben blij dat we het hebben kunnen doen zoals we het hebben gedaan. Het is natuurlijk goedkoper om de crematie via het Radboudumc te laten verzorgen, maar wij hadden het geluk dit zelf te doen.

8. Weten de andere kinderen wat er allemaal gebeurd is?

Opname 6

Ons dochtertje is nu nog klein 2^1/2. Ik vind het belangrijk dat ze weet dat ze een zus heeft. Soms vind ik het ook lastig.

Vrienden van ons hebben een kindje verloren, tijdens de bevalling zo ongeveer, dat is toch anders dan dat wij met ons overleden kindje hebben meegemaakt. Om dit een plek te geven in het gezin is soms wel zoeken. In het dagverblijf heb ik dit wel in het boekje bij gezinssamenstelling geschreven. Dan maken ze een cadeautje (tekening of vlieger) op de geboortedag van ons eerste kindje.

Dit vind ik heel mooi dat er toch aandacht aan wordt besteed en dat vind ik goed. De foto die bij haar urntje staat benoem je, dus ik denk hoe ouder ze wordt ze zelf met vragen zal komen. En daar staan wij zeker voor open.

9 t/m 13 periode daarna en het nu

9. Op welke manier denkt u nog aan uw kindje? Bijvoorbeeld: gedenkt u tijdens de verjaardag of wanneer uw kindje gestorven is? Wordt er regelmatig over uw kindje gesproken en wordt uw kindje bij de naam genoemd?

Opname 6

Bij de geboorte – sterfdag van ons oudste dochtertje doen we altijd wel iets. Het eerste jaar hebben we koffie gedronken met de familie. Dat was goed voor toen, maar dat hoeft nu niet meer. Nu koop ik bloemen. Opa’s en oma’s komen langs op de dag zelf en dat is goed.

Je denkt eraan en de week voor de sterfdag denk ik er meer aan van dat je er tegenop ziet zo van dat was toen en dan herleef je de gebeurtenis weer even. Je denkt wel iedere dag aan van hoe zou het zijn geweest. Het hoeft niet zwaar te zijn, dat wordt ook minder gelukkig.

Ik heb een ring laten maken als herinnering aan ons overleden dochtertje. Deze heb ik altijd bij mij en hoef je niet te benoemen en is gewoon voor mijzelf.

10. Hoe hebben u en uw partner dit verlies ervaren?

Opname 6

In het begin toen we hoorde dat het niet goed was toen dachten we “dit kan er ook nog wel bij”. Misschien omdat je dat hele traject en een miskraam hebt gehad. En we ons afvroegen of we IVF zouden gaan doen of dat we het hierbij zouden laten zitten. Toen kwam die zwangerschap die misging. Ik wist gewoon dat het niet gewoon is en dat dit kon gebeuren het is niet vanzelfsprekend dat je een gezond kind krijgt. Het was ook heel zwaar en we konden ook heel goed met elkaar praten, maar je moet uitkijken dat je er niet in blijft hangen. Het is een hele donkere periode waar ik het over hebt, waar het over gaat en die de sfeer in huis sterk heeft beïnvloed. Op een gegeven moment ga je ook weer dingen doen en dat moet ook anders wordt je helemaal knettergek, zo hebben wij dat ervaren. Er komen ook andere dingen die belangrijk zijn.

Toen kwamen we in een fase waarin ik het allemaal donker bleef zien en mijn man dacht we moeten ook weer verder. ^4*Toen heb ik contact gezocht met een psycholoog. Ik zag in dat hij gelijk had, maar dat ik even op een andere manier bezig moest zijn. Hierna konden weer verder, samen positief zijn en over ander dingen denken. Het heeft ons echt dichter bij elkaar gebracht. We hebben dit samen overleeft en ik denk dat dit ook wel iets zegt over je relatie. Je weet wat je aan elkaar hebt, dat heeft dit ook wel gebracht. Onze relatie is nu veel hechter en steviger geworden hierdoor. Zo kan ik ook er naar terugkijken.

Als je mij dit een half jaar daarnaar had gevraagd dan had je mij bij elkaar kunnen vegen. Het is nu 4^1/2 jaar geleden en er is nu verschil van 360 graden met hoe het toen was.

11. Wat zou u andere ouders die iets dergelijks meemaken, willen meegeven?

Blijf praten en probeer open te staan voor hulp en adviezen. En dat je daaruit moet halen wat voor jou werkt. Probeer voor ogen te houden dat mensen proberen iets goed te zeggen niet altijd even handig gebracht. Mensen willen het wel graag horen, maar durven er niet naar te vragen.

Je was zwanger, je lichaam en geest bereiden zich voor op de komst van een kindje. Als je dan je kindje verliest, kan je de zorg die je in je hebt niet kwijt. Dat doet soms (letterlijk) pijn in je hart.

Maak een kist/doos met herinneringen (cadeautjes/kaarten die je tijdens de zwangerschap kreeg, (echo) foto’s, kaarten/mails na het verlies, etc); maak veel (detail)foto’s (je hoeft daar niet meer naar te kijken, maar als je wil, heb je nog iets); laat de verpleegkundige een hand-/voetafdrukje maken met inkt of in gips.

Verder heb ik veel gehad aan de boeken: Stille baby’s van Christine Geerinck-Vercammen; Altijd een kind tekort van Jeannette Rietberg en Maria Pel; columns/artikelen van journaliste Roos Schlikker over haar dochter Liv.

Het zware gaat er echt af en de zon gaat ook echt weer schijnen.

12. Heeft u hierna nog geprobeerd zwanger te worden?

Ja, twee keer.

13. Zo ja, hoe is dat afgelopen?

Heel goed.

Wim vraagt de respondent of ze naar de jaarlijkse herdenkingsbijeenkomst zijn geweest? Daar hadden ze toen niet zo’n behoefte aan, dus ze zijn ook niet geweest.

Ik beëindig het interview door de respondent nogmaals te bedanken voor haar vertrouwen in ons waardoor wij dit interview konden afnemen.